Салмон Лангариев: Замоне барои Эмомали падар будам

Мусоњиба бо падари Сўњроб Лангариев Салмон Лангариев пас аз мурофиаи додгохи

 

-Пас, аз анљоми мурофиаї додгоњи дар чи њол ќарор доред ва вазъи саломатии шумо чи гуна аст?

-Саломатиям хуб нест. Беморам, вагарна…ай ваќти бачора њамин хел карданд, њолам боз бадтар шудааст. Берун мебароям, њама ба њолам механдад, ки барои њукумат мењнат карду имрўз як тин ќадр надорад.
Дар суд ду се бор будам. Дигар касеро напурсиданд ва касеро низ даъват накарданд. Ман як умр коргари орган будам. Мувофики конун чиноят дар кучое, ки содир шавад, бояд суд низ дар њамон љо гузаронида шавад. Бояд дар њамин Кўлоб медиданд, лек онњо аз мардуми Кўлоб тарсиданд, ки мехезанд, љанг мекунанд. Барои њамин, аз тарс суда дар даруни мањбас гузаронданд ва ќариб ягон каса иљозат надоданд. Ба љуз ман. Баъди ин бовар кунед, дилам аз њамин давлат сард шуд. Хизматњое, ки мо шабу рўз дар сарњад кардем, пеши рўи касе наомад. Ба мо хиёнат карданд. Бубинед, ки онњо худ 5 нафарро аз болои Хољаѓоиб дар даруни шањр куштанд, 6 нафари дигарро захмї карданд ва барои ин касеро гунањкор надонистанд. Љиноятњои худро низ дар гардани бачањо бор карданд, ки ин ѓайримумкин буд. Охир аз даруни тањхона онњо њељ кор карда наметавонистанд.

-Барои њали ин ќазия борњо талош доштед, то бо президенти кишвар мулоќот кунед. Талошњои шумо бо чи натиља анљомид?

- Президент, Эмомалї маро ќабул накард. Чандин бор навиштам, вале натиља надод. Баъд, ба Убайдуллоев навиштам. Ба Убайдуллоев телеграмма додам, ки аќалан маро 5-даќиќа ќабул намояд. Фикр кардам, ки њар сўњбате кунам ў ба боло мерасонад. Аммо дар љавоб ў навиштааст, ки бобои Салмон шуморо ќабул карда наметавонем ва чизе, ки мехоњї навис. Ў аз тарси Эмомалї чунин кард. Гуфтам, ки агар ќабул кунад, мекунад, вагарна дар њазор сол дигар наменависам. Лекин, маќсади ман ин буд, ки бо онњо рў ба рў сўњбат намоям. Гуфтам, ки дар ваќташ Бобои Салмонро рўз намедод, њоло нодаркор шудааст.

-Мурофиаи додгоњї чи гунна сурат гирфт?

-Гуфтам-ку дар даруни мањбас…Наход фарзанди инсон чунин кунад. Бачањоро ќариб бегуноњ якумрї суд карданд. Мисли оне, ки кушандаи Ленинро чунин карда буданд. Вале ўро ин ќадар азоб надода буданд.
Бачањоро як ду бор рафта хабар гирифтам. Ба дараљаи олї азобашон додаанд. Ай ваќти бурдан то имрўза онњоро задаанд. Дар њамиља дар пеши мардум зада буданд…Маљбур гуноњро дар гарданашон бор карданд.
Дар кадом асос онњоро суди умрї карданд, намедонам. Одам дар пеши инњо мисли хас ќадр надоштааст.
Охир, бачои љавон оянда доштанд ва барои њукумат метавонистанд хизмат кунанд. Ана мусалмониву рањмхурї. Мусулмонї њамин аст. Рањм надоштаанд. Гапњои маро бирасонен. Њарчанд, ки мегуфтанд, ки хизматњои Бобои Салмону писаронашро фаромўш намекунем. Бинед, ки чи карданд. Аќалан, бо сол судшон накраднд…

-Пас аз ин чї тасмим доред? Аз болои њукми додгоњ ба ягон љои дигар шикоят мекунед ё ба таќдир тан додаед?

Не! Шикоят мекунам. Ба сесияи суди олї менависам, ки биёянд халќа бипурсанд. Аз Кўлоб сари суд чанд каса бурданд ва онњо гуфтанд, ки гунањкори азим давлат аст. Баъд, то ба Созмони миллали Муттањид менависам. Биёянд ва њаќиќати њолро бубинанд, ки чи гуна бачањоро дар даруни хона бегуноњ заданд. КГБ аз Душанбе барои боздошти онњо 500 нафар овард, кўдакон њангоми тирборон дар хона буданд. Путин барои наљоти як кўдак армияро хезонд, лек инњо чунин накарданд.

-Бовар доред, ки арзи шуморо додгоњи олї дубора баррасї кунад? Умуман ба њаќиќати судї дар Тољикистон бовар доред?

-Умуман, ба судњои Тољикистон боварї надорам. Барои он, ки ин судњо њамаашон тобеъи Эмомалї њастанд. Суд аз тарафи халќ аст ва бояд аз рўи њаќиќат кор намояд. Аммо инњо чунин нестанд. Чизе, ки Эмомалї гуфт, њамонро мекунанд. Судњо бояд халќї бошанд, тарафдорї халќ бошанд. Дар Тољикистон њаќиќат нест. Судњо бо фармони калон амал мекунанд…
Медонам, ки шуморо низ рўз намедињанд. Сад фоиз бовар дорам, ки агар њамин гапњои мара дар радиову газета дињед, аз паси шумо мешаванд.
Дигар паноњатон ба Худо!

-Саломат бошед!

Ошно

 

САРКАЛХО дар КУЛОБ

Ин овоза хамаги пас аз ду рузи дафни Салохиддин Азизов дар нохияи Шахритуси вилояти Хатлон миёни ахоли пайдо гардид:

Гурухи чавонони сартарошида шабона дар хиёбонхои шахри Кулоб мегарданд.  Хатто бисёрихо тасдик мекарданд, ки эшон бо чашми сар чавонони сартарошидаро дидаанд ва шуморашон ба 15-20 нафар мерасад.

 

Хафтае кабл аз тачлили соли нав ин овоза хакикат пайдо кард. Саркалхо аз чониби кормандони шуъбаи корхои Дохилаи шахри Кулоб ба хангоме боздошт шуданд, ки онхо як нафарро то ним чон шудан лату куб намудаанд.  Боздоштшудагон донишчуёни Донишгохи давлатии Кулоб буда, нафари лату кубшуда як тан аз хамсабаки гайриточики онхо будааст. Замоне саркалхо уро мавриди хамла карор додаанд, ки вай аз хамрох шудан ба гурухи онхо ва тарошидани муи сараш бо нафрат худдори кардааст.  Лату куби у низ вакти танафус дар хузури донишчуён ва кисме аз устодон вокеъ гардидааст. Ба накли шохидони хол хатто устодон ва донишчуён натавонистанд, то  нафари зери зарб карордоштаро рахо намоянд ва ин амал  танхо бо дахолати кормандони макомоти интизоми хали худро ёфт.

 

Овоза: саркалхо ба хучум мегузаранд?!

 

Овозаи лату куби як гайриточик (аз овардани миллияти у худдори мекунем) то хадде пахн шуд, ки дигар дар хиёбонхои шахри Кулоб сарзардони низомипуши кисми харбии 201-уми Русияи мустакар дар Кулобро мушохида намудан номумкин буд.  Шояд аз ин овоза аз хама пеш онхо огах гаштанд ва танхо дар руз гурух шуда ба бозор мерафтанд ва шабона дигар онхоро дар хиёбонхои шахр, ки каблан то субхидам бехушу сархуш гаштугузор мекарданд, бо заррабин дида намешуд. Хатто соли нави масехи низ бе хузури афсарону сарбозони мадхуши ин кисми низоми дар Кулоб соли куханро иваз кард. Сохибони тарабхонахои махалли аз он гамгин буданд, ки муштариёни серпул (афсарони рус) ба мехмонии онхо наомаданд ва баста-баста шишахои шароб кунчи анбор боки монд.

 

Нокоми аз хамлаи нахустин

 

Дар холе, ки сарбозону афсарони кисми низомии Русия дар Кулоб аз хавфи эхтимолии хамлаи чавонони махалли (аниктараш сартарошидахо) дигар ба хиёбонхо намебаромаданд, ин гурух ба истилох сари вакт аз чониби макомоти интизоми «безарар» гардонида шуд.  Барои овозаи бештар пайдо накардани ин ходиса маъмурони интизоми бо якчоягии маъмурияти донишгох аз доман пахн кардани он чилавгири карданд.  Волидайни нафари лату кубшуда аз даъвои хеш даст мекашанд ва волидайни чавонони сартарошида зарари расонида ва табобати уро чуброн мекунанд ва онхоро ичоза медиханд, ки бо пушидани сарпуш ба донишгох омадан гиранд. Танхо ба сартарошидахо устодон алохида дарс гузошта, маъмурони интизоми ба пурсиши онхо огоз намуданд. Онхо дакик кардани буданд, ки дар сари чавонон аз кучо ин андешаи «захрогин» пайдо шудааст ва онхо чи хадаф доранд.

Аммо хадафи чавонони сартарошида ба чуз макомот дигар ба касе маълум нашуд.  Рузноманигорони махалли, ки чанд рузи аввал мехостанд, сари ин мавзуъ рушани пайдо кунанд, хомуш монданд.  Шояд онхоро фахмониданд ва онхо низ чизеро нагз фахмиданд…

 

Онхо чи мехостанд?

 

Оё ин чавононро марги Салохиддин тахрик дод, то ба чунин икдом даст зананд ва оё онхо сари афсарони рус вокеан хамла мекарданд, ё на пушида боки мондааст. Чавонони сартарошида, ки хамакнун хама калапуш доранд, бо касе намехоханд, сари ин мавзуъ харф зананд.  Охо тарсиданд ё тарсонидандашон.

 

Агар онхо вокеан сари афсарони рус хамла мекарданд, ин барои аввалин намешуд. Чунин як ходиса замоне, ки дар Санкт-Птербург Хуршеда Султоноваи 9 соларо  тоссархои рус катл карданд, хафтае кабл аз боги фарханг ва истирохати шахр ду афсари русро хуншор пайдо карданд. Аммо макомот он чахор чавони махаллиро, ки сари афсарони рус хамала карда буданд, аз дуюним то чахор соли равонаи зиндон кард. 

 

Хамин замон низ дар сомонаи «Азия-Пилус» низ хабари ачиб пайдо шуд. «Сарбози бесари рус дар Кулоб».  Муаллифи хабар Турко Дикаев мегуфт, ки у бо чашмони худ он сарбози бесарро дар яке аз хиёбонхои шавр дидааст, ки пас аз як руз он тани бесар  аз он чо гайб зад. Журналистро ба додгох бурданд ва шояд хабари у хакикат дошт, ки дигаре касе уро чизе нагуфт. Танхо дигар атрофии ин кисми низоми дар Кулоб у харфе нанавишт.

 

Русия бояд бидонад!

 

Хадаф аз ин гуфтахо чист? Яъне хар ходисае, ки сари точикон дар Русия ба амал меояд, дар Точикистон миёни мардуми буми вокуниш ба бор меорад.  Кремл, ки замоне барои мардуми точик кибла ба хисоб мерафт, ба тези чойгохи худро аз даст медихад. Яъне, рафтори скинхедхои рус, ки ба кавли коршиносон паравардахои ФСБ махсуб меёбанд, дар Осиёи Маркази алайхи русхои сартарошидахои зиддирусиро парваришг мекунад. Агар катлу торочи точикон дар Русия идома кунад, он руз дур нест, ки мардуми махалшли сари афсарони силохдори пойгоххои низомии рус бирезанд. Дар он сруат Русия мачбур аст, аз Точикистон пойгоххои худро ихроч куна два чойро ба дигар абаркудратон холи кунад.

 

 Ошно

Бо рузномафуруши метавон зиндаги кард?

Аз филмхои замони шурвави дар ёдхои мо накш бастааст, ки кудакону занон бо шуру шавк нашрияи инкилобии болшевикон «Искра» («Шуъла») –ро миёни омма ба савдо мезаданд. Болшевикон низ пас аз галабаи инкилобашон иддао доштанд, ки кисми зиёди чонибдорони онхо махз тавассути фуруши рузнома ба сар бурда, корхои инкилобии хешро анчом медоданд.

Дар дилхох кишвари дунё рузномафуруши як рохи пайдо намудани даромад ва ба таври миёнахол зиндаги намудан ба шумор меравад. Дар Точикистон чи?

Зулайхо Саидова як бону, ки беш аз панч сол инчониб ба фуруши рузнома сару кор дорад, бар ин аст, ки наметавон дар Точикистон бо фуруши танхо рузнома рохат зиндаги намуд.

-Мо рузномахоро, ки хафтае як маротиба нашр мешаванд, бо нархи 80 дирам харидори менамоем ва онхоро як сомони ба фуруш мебарорем. Аз ин хисоб андози чои нишаст ва дигар навъхои андоз месупорем. Агар аз хисоби рузнома бигирем хафтае хамаги 15 ё 20 сомони даромади соф ба даст меорем, ки бо ин камбудихои рузгорро наметавон сомон бахшид-изхор медорад, Зулайхо.

Бад ин хотир ба кавли мусохиби мо хар як рузномафуруш ба хотири гирифтани даромади иловаги дар назди рузномахо телефонхои сайёр мегузоранд.

-Аз телефонии мобили ва фуруши сигор даромаде ба даст меорем, ки хеч гох наметавон чунин даромад аз фуруши рузнома ба даст овард-мегуяд Зулайхо.

Дар хамин маврид коршиносон низ рузномафуруширо дар Точикистон як бизнеси гайридаромаднок уновон намуданд.

Акбарали Сатторов, раиси иттифоки журналистони Точикистон ва хамзамон муассиси «Чархи гардун» камдаромад будани рузномафруширо ба теъдоди ками хонандагон баста донист. Ба кавли вай ахолии Точикистон миёни собик дигар кишвархои иттиходи шурави аз хама кам рузнома мутолиа менамоянд, ки ин аз як чихат ба кисаи хароби онхо ва аз чихати дигар ба завки пасти эшон бастаги дорад.

Садои калбхо

Садои калб! Ман ба он бовар дорам!

Садои калб! Садое, ки ори аз гаразхост!

Садои калб! Садое, ки аз олами рухонист!

Садои калб! Садое, ки хатто симохоро бо гуш додани он метавон шинох!

САдои /КАЛб! Садое, ки харгиз маро фиреб намедихад!

Пас месазад ба он гуш дод?